Waarom deze pagina? De rekentools op Adviseurstools.nl moeten uitlegbaar zijn: voor de adviseur die een uitkomst aan een klant voorlegt, en voor de klant die wil weten waar een bedrag vandaan komt. Hier staat per onderwerp welke regel we toepassen, hoe we rekenen en waarom — inclusief de punten waar we bewust afwijken van de strengste lezing van een regel. Stand: 8 november 2026.
- Bronnen en één centrale plek
- Maximale hypotheek (leennormen)
- Pensioentoets: Trhk/NHG op het hele bedrag
- Bedragen buiten de toetslast
- NHG
- Toetsen op de NHG-beheercriteria
- Fiscale waarden
- Boeterente
- Kredieten
- Duurzaamheidsprofiel en funderingscijfer
- Controle en kwaliteit
- Beperkingen en open punten
- Wijzigingen november 2026
- Aansluiting op de AFM-Leidraad Hypotheekadvisering
1. Bronnen en één centrale plek
| Onderwerp | Bron |
|---|---|
| Leennormen 2026 | Wijzigingsregeling hypothecair krediet 2026 (Stcrt. 2025, 36471) — Tijdelijke regeling hypothecair krediet (Trhk), Nibud-financieringslasttabellen |
| Leennormen 2027 | Wijzigingsregeling hypothecair krediet 2027 (Stcrt. 2026, 38415) |
| NHG | NHG Voorwaarden & Normen 2026 en 2027 (o.a. C.7.4.2, C.7.14.2, C.8, bijlage 5a–5l beheer) |
| Adviespraktijk | AFM, Leidraad Hypotheekadvisering (april 2026) — geen wet- of regelgeving, wel de verwachting van de AFM bij passend advies (art. 4:23 Wft) |
| Boeterente | AFM-leidraad vergoeding vervroegde aflossing (20 maart 2017) en toelichting (15 mei 2017, EhFf-17041063) |
| Fiscaal | Belastingdienst / Rijksoverheid, waarden 2026 |
| Woningdata | BAG, AHN, BRO-bodemkaart, RVO-funderingskaart (via PDOK, openbaar) |
data/normen.json) en zijn openbaar als API: financieringslasttabellen, NHG-grenzen en -beheertabellen, label-, verduurzamings- en alleenstaandenbedragen, AOW-regels en -bedragen, fiscale waarden (box 1, heffingskortingen, eigenwoningforfait, box 3, schenken, overdrachtsbelasting, maximumdagloon, minimumloon), VFN-leennormen, maximale kredietvergoeding en transitievergoeding. Een nieuw normjaar of een gewijzigd bedrag wordt daar één keer aangepast; scripts/maak-normen.py controleert de data en zet de waarden in de API, de rekenbibliotheek en alle rekentools (ruim 70). Elke tool blijft een losstaand bestand dat offline en in een iframe werkt: de normen zitten erin, er is geen verbinding met de API nodig. De met een wachtwoord beveiligde pagina's (Project Jeroen, adviesplatform, KredietPro) worden met WACHTWOORD=… python3 scripts/maak-normen.py alleen in het geheugen ontsleuteld, bijgewerkt en opnieuw versleuteld.Gecontroleerd tegen de bron. De financieringslasttabellen 2026 en 2027 (tabel 1–4, 706 inkomensrijen × 12 rentekolommen) zijn cel voor cel vergeleken met de Staatscourant: geen afwijkingen. Ook het alleenstaandenbedrag 2027 (€ 18.000 boven € 31.000, met en zonder AOW) en de labelbedragen (Stcrt. 2025, 36471) zijn tegen de tekst gelegd.
Normjaar. In elke hypotheektool kies je normjaar 2026 of 2027. Tot en met 31-12-2026 staat 2026 voorgeselecteerd, vanaf 1-1-2027 automatisch 2027. Waarom: adviezen in het najaar gaan vaak over passeren in het volgende jaar.
2. Maximale hypotheek (leennormen)
Hoe
- Toetsinkomen — het bruto toetsinkomen van aanvrager(s). Betaalde partneralimentatie gaat als jaarbedrag van het toetsinkomen af (NHG V&N C.7.14.2); ontvangen partneralimentatie telt als inkomen.
- Toetsrente — bij een rentevaste periode van minimaal 10 jaar (of een deel dat binnen de rentevaste periode volledig wordt afgelost) de werkelijke rente; korter: het hoogste van de werkelijke rente en 5%. De toetsrente wordt per leningdeel bepaald, niet op een gemiddelde rentevaste periode. Bij meerdere leningdelen bepaalt de naar bedrag gewogen toetsrente, afgerond op 3 decimalen, één rentekolom (en de studieschuldfactor) voor alle delen.
- Woonquote — uit de financieringslasttabel van het normjaar: de rij van het naastlagere inkomen per € 1.000 (onder het minimum de laagste rij), de kolom op basis van de toetsrente (≤ 1,500% … ≥ 6,501%). Geen interpolatie. Box 1 en box 3 hebben eigen tabellen, net als wie de AOW-leeftijd heeft.
- AOW-tabel bij twee aanvragers (Trhk art. 3 lid 7) — de tabel van de aanvrager met het hoogste toetsinkomen. Bij gelijk inkomen met verschillende AOW-status: de laagste uitkomst.
- Maximale maandlast = toetsinkomen × woonquote / 12 − verplichtingen.
- Verplichtingen — studieschuld: werkelijke maandlast × bruteringsfactor per rentekolom (1,05 t/m 1,40); doorlopend of aflopend krediet: 2% van de limiet of het kredietbedrag per maand; erfpacht: de canon (niet gebruteerd).
- Toetslast — annuïtair over 30 jaar tegen de toetsrente (maandrente = jaarrente / 12), ongeacht vorm en looptijd van het leningdeel (Trhk art. 3: "ongeacht de vorm van het hypothecair krediet … een annuïtair aflossingsschema gedurende 30 jaar"). Een deel van 20 jaar of een aflossingsvrij deel wordt dus als 30-jarige annuïteit getoetst; de werkelijke looptijd telt alleen voor de vraag of een deel vóór een toetsmoment volledig is afgelost (pensioentoets) en bij de NHG-beheercriteria. Bij meerdere leningdelen is de toetslast de som per deel van de 30-jarige annuïteit tegen de toetsrente van dat deel (de meest letterlijke lezing van "het bruto jaarlijkse bedrag aan debetrente en aflossing"). Maximale hypotheek = maximale maandlast / toetslast per euro.
- Box 3 — bij een gemengde lening is het box 3-deel een vast bedrag (het ligt vast door de eigenwoningreserve of het fiscale verleden); extra leenruimte valt in box 1. De toetslast van het box 3-deel wordt gebruteerd met de verhouding tussen de box 1- en box 3-woonquote (q1/q3) en de verplichtingen gaan van de box 1-ruimte af: maximum = (maximale maandlast − box 3-last × q1/q3) / toetslast per euro box 1 + box 3-bedrag. De Trhk legt deze verdeling niet vast; dit is onze keuze. Is er geen aftrekbare rente (volledig box 3, of renteaftrek op dat toetsmoment voorbij), dan geldt de box 3-tabel (tabel 3/4) en gaan de verplichtingen volledig en niet gebruteerd van die ruimte af. Dat volgt uit de lening zelf, niet uit wat na het vrijgestelde bedrag (§ 4) overblijft: dekt dat bedrag de hele box 1-hoofdsom, dan blijft het een lening met aftrekbare rente (tabel 1/2, box 3-last × q1/q3). Zo hangt het maximum niet af van de ingevoerde hoofdsom en is de toets monotoon: tot het maximum AKKOORD, daarboven NIET AKKOORD. Past de gebruteerde box 3-last op zich al niet, dan ligt het maximum tussen het box 3-bedrag en box 3-bedrag + vrijgesteld bedrag: maximum = vrijgesteld bedrag + maximale maandlast × box 3-bedrag / gebruteerde box 3-last. Loopt op een later toetsmoment alleen het box 3-deel nog (de box 1-delen zijn afgelost), dan hangt de toets daar alleen af van de vaste box 3-last, niet van de hoofdsom. Past die last binnen de ruimte, dan beperkt dat moment het maximum niet. Past hij niet, dan helpt geen enkele box 1-hoofdsom: de tool toont dan geen maximum, maar de melding "het box 3-deel past op [moment] niet; verlaag het box 3-deel tot € X", met X het hoogste box 3-bedrag dat op dat moment past. Een vrijgesteld bedrag (§ 4) gaat ook daar eerst van de box 1-hoofdsom af en alleen een restant van het box 3-deel, in het maximum en in de maandlasttoets.
- Bedragen buiten de toetslast (label, verduurzaming, alleenstaande; § 4) — het deel van de hypotheek tot dat bedrag blijft buiten de financieringslast en gaat eerst van de box 1-delen af (naar rato over die delen; alleen een restant van het box 3-deel, passend bij het vaste box 3-bedrag): maximum = maximale maandlast / last per euro + vrijgesteld bedrag. De tools tonen dat als "op inkomen + … buiten de toetsing".
- Afronding — een maximum wordt naar beneden afgerond; een hypotheek gelijk aan het getoonde maximum is akkoord.
Waarom
Zo schrijft de Trhk het voor (art. 3), en zo rekenen de geldverstrekkers. De keuze voor het naastlagere inkomen zonder interpolatie en het afronden naar beneden maakt de uitkomst nooit ruimer dan de norm.
3. Pensioentoets: Trhk/NHG op het hele bedrag
Bron
- Trhk art. 3 lid 2 (Tijdelijke regeling hypothecair krediet, wetten.overheid.nl/BWBR0032503): "Als financieringslast van een hypothecair krediet geldt, ongeacht de vorm van het hypothecair krediet, het berekende bruto jaarlijkse bedrag aan debetrente en aflossing behorende bij een hypothecair krediet met een annuïtair aflossingsschema gedurende 30 jaar." De toets kijkt dus naar het hele bedrag als 30-jarige annuïteit, niet naar het werkelijke aflosschema.
- Trhk art. 3 lid 3 — de rentevoet voor die berekening: bij een rentevaste periode van minimaal 10 jaar de werkelijke rente, bij een kortere periode minimaal de toetsrente (zie § 2).
- Trhk art. 3 lid 7 — bij twee aanvragers waarvan één de AOW-leeftijd heeft, volgt de tabel de aanvrager met het hoogste toetsinkomen (zie § 2).
- NHG Voorwaarden & Normen 2026-1, C.7.1: "Voor een lening met NHG bepaal je de financieringslast en de maximaal toegestane financieringslast door artikel 3 Tijdelijke regeling hypothecair krediet toe te passen. De uitzonderingen op die regels die in de Tijdelijke regeling hypothecair krediet staan mag je niet gebruiken. Tenzij wij vermelden dat dat wel mag."
- NHG V&N 2026-1, C.7.4.2: "Bereikt de consument binnen 10 jaar na datum bindend aanbod de AOW-leeftijd? Dan stel je het toetsinkomen van de consument over de periode voor het bereiken van de AOW-leeftijd en over de periode erna apart vast."
- NHG V&N 2026-1, C.8 (seniorenregeling) — C.8.1: senioren zijn consumenten die "op datum bindend aanbod de AOW-leeftijd binnen 10 jaar bereiken" of die al hebben bereikt. C.8.2: "Kan de senior geen lening met NHG krijgen voor de aankoop van een woning omdat bij toepassing van artikel 3 lid 2 Trhk de financieringslast hoger is dan de maximaal toegestane financieringslast?" Dan mag (C.8.2.1) de financieringslast tot de AOW-leeftijd volgens art. 3 lid 2 Trhk worden berekend en daarna (C.8.2.2) op de werkelijke lasten: rente, aflossing, inleg van een opbouwproduct en erfpachtcanon. C.8.2.3 stelt daarvoor voorwaarden: de senior heeft al een eigen woning en een eigenwoningschuld (art. 10bis.1 Wet IB 2001), de werkelijke maandlast van de nieuwe lening is niet hoger dan die van de huidige lening en niet hoger dan de maximaal toegestane financieringslast, en de rentevaste periode is minstens 20 jaar (met beperkte uitzonderingen).
Wanneer
Standaard geldt de pensioentoets als de AOW-datum van een aanvrager binnen 10 jaar na de toetsdatum ligt (keuze "10 jaar vóór AOW-datum", NHG V&N C.7.4.2). Je kunt in elke tool ook kiezen voor vanaf 57 jaar, vanaf 52 jaar, 15 jaar vóór de AOW-datum of niet toetsen, bijvoorbeeld als een geldverstrekker een andere drempel hanteert. AOW-leeftijd: geboren t/m 1960 67 jaar; vanaf 1961 67 jaar en 3 maanden.
Hoe
- Bij aanvang — op het volle bedrag met het huidige (werk)inkomen; wie de AOW-leeftijd al heeft met het inkomen vanaf AOW.
- Op de AOW-datum van iedere aanvrager die aan de gekozen drempel voldoet — met het inkomen vanaf AOW (AOW + pensioen) en de AOW-tabel, getoetst op het hele bedrag als 30-jarige annuïteit (Trhk art. 3 lid 2). Aflossen tot de AOW-datum verlaagt die toetslast niet.
- Afgelost deel valt weg. Een leningdeel dat vóór of op de AOW-datum volledig is afgelost (de looptijd is dan voorbij), telt op het AOW-moment niet meer mee. Voorbeeld (58 jaar, € 75.000 werk / € 30.000 vanaf AOW, € 80.000 over 8 jaar + € 200.000 over 30 jaar, 2026): € 173.587 in MAX. HYP. 2027, Max. hyp. box 1 & 3 en de pensioenklif.
- Maandtelling: het AOW-moment ligt na het aantal volle maanden tussen de toetsdatum en de AOW-datum; het inkomen geldt vanaf de AOW-datum zelf.
- De laagste uitkomst van de momenten is de maximale hypotheek; de tool toont welk moment bepalend is. Een grafiek laat de maximale hypotheek per leeftijd (50 tot AOW) zien voor alle drempelkeuzes.
| Leeftijd bij aanvraag | 10 jaar vóór AOW (standaard) | Vanaf 57 | Vanaf 52 | 15 jaar vóór AOW |
|---|---|---|---|---|
| 52 jaar | € 259.167 | € 259.167 | € 88.504 | € 259.167 |
| 57 jaar | € 259.167 | € 88.504 | € 88.504 | € 88.504 |
| 60 jaar | € 88.504 | € 88.504 | € 88.504 | € 88.504 |
Alleenstaande, € 60.000 werkinkomen, € 25.000 vanaf AOW, 4,17%, annuïtair 30 jaar, normjaar 2026, toetsdatum 10 november 2026, geboren op 10 november; bedragen boven € 242.167 inclusief alleenstaandenbedrag. Een 57-jarige valt bij "10 jaar vóór AOW" nog buiten de toets, omdat de AOW-datum 10 jaar en 3 maanden later ligt. Met de toets is de uitkomst voor elke leeftijd gelijk (€ 88.504), ook bij een lineaire of aflossingsvrije lening: aflossen tot de AOW-datum telt niet mee.
Rekenmethode
In elke leennormtool kies je naast de drempel de Rekenmethode: Acceptatie – Trhk/NHG (hele bedrag) (standaard, hierboven beschreven) of NHG-beheercriteria (bestaande NHG-lening) (zie 5b). Bij de NHG-beheercriteria is de drempelkeuze uitgeschakeld (pensioen telt alleen mee als het binnen 3 jaar ingaat) en toont de grafiek één lijn.
De restschuldmethode is vervallen (november 2026). Die methode toetste op de AOW-datum de restschuld na aflossen volgens het aflosschema. Daar is geen bron voor: Trhk art. 3 lid 2 rekent "ongeacht de vorm van het hypothecair krediet" met een 30-jarige annuïteit over het hele bedrag, en NHG C.7.1 past dat artikel toe. Alleen de seniorenregeling (C.8) laat na de AOW-datum de werkelijke lasten toe, onder de voorwaarden hierboven; die regeling rekenen de tools niet uit. Een oud dossier of een opgeslagen keuze "restschuldmethode" opent als Trhk/NHG; een eerder gekozen drempel blijft staan.
MAX. HYP. 2027 toont nog een grafiek met de werkelijke restschuld naast het bedrag waarmee Trhk/NHG toetst. Die restschuld is geen toetsmethode: de grafiek laat alleen zien hoeveel er vóór de AOW-datum is afgelost en dat dit bij Trhk/NHG geen extra leenruimte geeft.
Waarom
De pensioentoets moet beoordelen of de hypotheek betaalbaar blijft als het pensioen ingaat. De Trhk en NHG doen dat met dezelfde toetslast als bij aanvang (30-jarige annuïteit op het hele bedrag) en het inkomen vanaf de AOW-datum. Dat is strenger dan een toets op de restschuld, zeker bij een annuïtaire of lineaire lening en veel jaren tot de AOW-datum, maar het volgt de regeling. Een 52-jarige en een 62-jarige met dezelfde gegevens komen daardoor uit op hetzelfde maximum als de toets voor beiden geldt.
4. Bedragen buiten de toetslast
| Bedrag | 2026 | 2027 | Toelichting |
|---|---|---|---|
| Energielabel bij aankoop | E/F/G € 0 · C/D € 5.000 · A/B € 10.000 · A+/A++ € 20.000 · A+++ € 25.000 · A++++ € 30.000 · met energieprestatiegarantie € 40.000 · geen geldig label € 0 | Trhk art. 4 lid 3 (de tabel kent geen bedrag zonder label) | |
| Energiebesparende voorzieningen | E–G € 20.000 · C–D € 15.000 · A/B en A+/A++ € 10.000 · A+++ en hoger € 0 · geen geldig label € 10.000 | Trhk art. 4 lid 4/5; alleen voor maatregelen die echt worden getroffen; max. 106% van de woningwaarde | |
| Alleenstaandenbedrag | € 17.000 boven € 30.000 (AOW-tabel € 29.000) | € 18.000 boven € 31.000 | Trhk art. 3 lid 8; alleen bij één aanvrager |
Hoe en waarom: deze bedragen tellen op bij het maximum, maar níet in de maandlasttoets. Een hypotheek gelijk aan maximum + vrijgesteld bedrag is dus akkoord. Een eerdere versie telde het labelbedrag wél in de toets mee en gaf daardoor ten onrechte "niet akkoord"; dat is hersteld. In de NHG-beheertoets tellen deze bedragen niet mee.
5. NHG
Kostengrens 2026 € 470.000 (met energiebesparende voorzieningen € 498.200); 2027 € 500.000 (€ 530.000). Borgtochtprovisie 0,4%. De grens volgt het gekozen normjaar. Voor het beheer van bestaande NHG-leningen gebruiken we de beheertabellen 2026 (bijlage 5a–5l); NHG heeft aangegeven dat die ook in 2027 gelden.
5b. Toetsen op de NHG-beheercriteria
Wanneer. De beheertoets is bedoeld voor een bestaande lening met NHG, niet voor een nieuwe aanvraag. NHG (V&N 2027, D.6.1) schrijft hem verplicht voor bij een (dreigende) verkoop met verlies, bij het aanpassen van de lening en bij het consolideren van schulden; hij mag worden gebruikt om tijdens de looptijd te beoordelen of de lening betaalbaar is, bijvoorbeeld na een life-event zoals scheiding, werkloosheid of overlijden, en om de draagkracht vast te stellen (Woonlastenfaciliteit).
Hoe (NHG V&N D.6)
| Onderdeel | Beheertoets | Verschil met de acceptatietoets |
|---|---|---|
| Woonquote | Financieringslasttabel Beheer (bijlage 5a–5l): per huishouden (paar / alleenstaand), situatie (met werk / zonder werk / AOW) en box 1 / box 3. Rente: gewogen, afgerond op 3 decimalen. Eindigt de renteaftrek binnen 3 jaar, dan ook toetsen met het box 3-percentage. | Niet de Trhk-tabellen |
| Toetsinkomen | Het werkelijke inkomen, ook bij een tijdelijk contract. Pensioen of AOW telt alleen mee als die binnen 3 jaar ingaat. Uitkering en alimentatie tellen als de hoogte voor minimaal 3 jaar vaststaat. | Acceptatie: pensioentoets binnen 10 jaar |
| Financieringslast | De werkelijke lasten (rente, aflossing, inleg, erfpacht), uitgaande van een zo groot mogelijk aflossingsvrij deel. Is de last dan nog te hoog, dan mag vermogen of opgebouwde waarde (minus 1,7% van de WOZ en € 3.550 per persoon) van de hoofdsom af. | Acceptatie: annuïteit over 30 jaar |
| Toetsrente | De huidige rente als de rentevaste periode nog 3 jaar of langer loopt; anders de NHG-rente voor 3 jaar vast (of de hogere huidige rente). | Acceptatie: minimaal 5% bij RVP korter dan 10 jaar |
| Verplichtingen | De werkelijke lasten van overige verplichtingen; zakelijke verplichtingen tellen niet mee. | Acceptatie: 2% van een krediet, studieschuld gebruteerd |
| Vrijgestelde bedragen | Geen energielabel-, verduurzamings- of alleenstaandenbedrag. | Acceptatie: wel |
De beheertabellen 2026 gelden volgens NHG ook in 2027.
Hoe de tools rekenen (keuze "NHG-beheercriteria")
- Tabel: beheertabel per huishouden en situatie; de AOW-tabel als alle aanvragers op het toetsmoment de AOW-leeftijd hebben. Box 3-deel gebruteerd met de verhouding box 1/box 3 van de beheertabellen. Bij een gemengde lening is het box 3-deel een vast bedrag (§ 2). Past de gebruteerde box 3-last op een toetsmoment alleen al niet (bijvoorbeeld op het pensioeninkomen), dan ligt het maximum op dat moment onder het box 3-bedrag, naar rato: beschikbare maandlast × box 3-bedrag / gebruteerde box 3-last (zoals MAX. HYP. 2027; beheer kent geen vrijgesteld bedrag). Dat is ook het hoogste box 3-bedrag dat dan past.
- Toetsrente: de huidige (gewogen) rente, zonder 5%-minimum. Bij een rentevaste periode korter dan 3 jaar geeft de tool een melding (NHG-rente 3 jaar vast als die hoger is).
- Inkomen: het werkelijke inkomen; ligt de AOW-datum binnen 36 maanden, dan een tweede toetsmoment op de AOW-datum met het inkomen vanaf AOW. De laagste uitkomst telt.
- 36-maandentelling: NHG V&N D.6.3.4 houdt alleen rekening met pensioen of AOW "als de consument de ingangsdatum van het pensioen of de AOW-leeftijd binnen 3 jaar bereikt". De tools tellen dat in kalendermaanden van de toetsdatum tot de AOW-datum, waarbij een begonnen maand meetelt: de AOW telt mee als de AOW-datum na de toetsdatum ligt en uiterlijk op dezelfde dag van de maand 36 maanden later (3 jaar). Voorbeelden bij toetsdatum 17-11-2026: AOW 16-11-2029 en 17-11-2029 tellen mee; 18-11-2029 (36 maanden + 1 dag), 2-12-2029 en 17-12-2029 niet. Toetsdatum 31-8-2026: AOW 31-8-2029 telt, 30-9-2029 niet. Toetsdatum 29-2-2028: AOW 28-2-2031 telt, 1-3-2031 niet. Een AOW-moment op of na het einde van de looptijd valt weg. Alle tools gebruiken dezelfde regel uit de gedeelde rekenkern (
ATNormen.beheerMaanden/ATNormen.beheerAowBinnen); het tijdstip van de dag speelt geen rol. De restschuld en lopende leningdelen op het AOW-moment blijven in volle maanden (betaalde termijnen) geteld. - Last: werkelijke lasten per leningdeel (annuïtair en lineair over de looptijd, aflossingsvrij alleen rente). Tools zonder leningdelen nemen 50% aflossingsvrij en 50% annuïtair over 30 jaar aan en melden dat.
- AOW binnen 36 maanden: ook op het AOW-moment rekent de toets met de werkelijke last bij aanvang, niet met de lagere last op de AOW-datum (bij lineair of annuïtair is die lager). Voorbeeld MAX. HYP. 2027 (65 jaar, € 70.000 / € 30.000 vanaf AOW, € 250.000 lineair 20 jaar): € 113.790 → € 108.615, gelijk aan Max. hyp. box 1 & 3, de alles-in-één-tool, de pensioenklif en Hypotheek betaalbaar met pensioen. Een leningdeel dat vóór of op de AOW-datum volledig is afgelost (looptijd voorbij) telt op het AOW-moment niet mee, bij aanvang wel; is de hele lening dan afgelost, dan beperkt het AOW-moment niets. Voorbeeld (64 jaar, € 70.000 / € 32.000 vanaf AOW, 4,17%, € 100.000 aflossingsvrij 2 jaar + € 150.000 annuïtair 30 jaar): € 210.806 → € 311.031, in elke tool met een looptijd per leningdeel gelijk aan MAX. HYP. 2027.
- Verplichtingen: werkelijke maandlasten zonder brutering; een krediet zonder bekende termijn op 2% van de limiet.
- Niet uitgerekend: de vermogenscorrectie (D.6.5); de tool meldt dat die mag worden toegepast.
Voorbeeld (2026, rente 4,17%): alleenstaande met € 60.000 werkinkomen, beheertabel 5b 35,7% → maximale maandlast € 1.785 → € 366.328 bij 100% annuïtair, € 427.664 bij 50% aflossingsvrij. Dezelfde persoon op 65 jaar (AOW na 27 maanden, € 25.000 vanaf AOW): tabel 5f 30,0% → € 128.266 / € 149.742. Op 64 jaar (AOW na 39 maanden) telt het pensioen niet: weer € 366.328.
Waar in de tools
De keuze Rekenmethode → NHG-beheercriteria zit in alle leennormtools, Project Jeroen en het adviesplatform. In MAX. HYP. 2027 is de aparte keuze "Woonquotes: acceptatie/beheer" hierin opgegaan. De werkelijke-lasttoets, de OHA-toets, Hypotheek na scheiding en de NHG-toets gebruiken dezelfde ene keuze. Bij meerdere leningdelen gebruiken alle tools één rentekolom op de naar bedrag gewogen toetsrente (3 decimalen).
6. Fiscale waarden 2026
| Onderwerp | Waarde |
|---|---|
| Box 1 | 35,75% tot € 38.883 · 37,56% tot € 78.426 · 49,50% daarboven · AOW-gerechtigden 17,85% in de eerste schijf · hypotheekrenteaftrek maximaal 37,56% |
| Eigenwoningforfait | 0,35% (WOZ € 75.000 – € 1.350.000); villataks € 4.725 + 2,35% boven € 1.350.000 · Wet Hillen 71,867% |
| Box 3 | Heffingsvrij € 59.357 p.p. · tarief 36% · forfait sparen 1,28%, overig 6,00%, schulden 2,70% (drempel € 3.800 p.p.) |
| Schenken | Vrijstelling kind € 6.908, overig € 2.769; eenmalig verhoogd (18 t/m 39 jaar) € 33.129; eenmalig voor studie € 69.009 · schenkbelasting tariefgroep I 10% / 20% (grens € 158.669) |
| Overdrachtsbelasting | 2% eigen woning · 0% starter (18 t/m 34 jaar, woningwaarde ≤ € 555.000, eenmalig) · 8% overige woningen · 10,4% niet-woningen |
| Heffingskortingen | Algemene heffingskorting, arbeidskorting (ook de variant voor AOW-gerechtigden), ouderenkorting en alleenstaande ouderenkorting 2026 — centraal vastgelegd en gebruikt in o.a. KredietPro, WW- en AOV-tools |
| Overig | Maximumdagloon € 309,91 (per 1-7-2026) · minimumloon € 2.294,40 p/m (1-1-2026) en € 2.337 p/m (1-7-2026) · AOW per 1-7-2026 · maximale transitievergoeding € 102.000 (of het jaarsalaris als dat hoger is) · salderingsregeling eindigt 1-1-2027 |
Aangekondigde maar nog niet vastgestelde waarden voor 2027 (overdrachtsbelasting overige woningen 7%, startersgrens € 615.000, maximaal aftrektarief 38,16%) staan apart als voorstel in de normen en worden pas gebruikt als ze definitief zijn.
7. Boeterente (vergoeding vervroegde aflossing)
Hoe: contante-waardemethode volgens de AFM-leidraad (2017). Boetevrije ruimte = percentage × oorspronkelijke hoofdsom. Het renteverschil (contractrente − actuele rente voor de resterende rentevaste periode) wordt per maand berekend over het boeteplichtige saldo en contant gemaakt tegen de actuele rente. Volgens de toelichting van 15 mei 2017 gaat de contractuele aflossing (annuïteit of lineair, bij gedeeltelijke aflossing naar rato) maandelijks af van dat saldo; bij (bank)sparen telt de opbouw als fictieve aflossing.
Waarom: de geldverstrekker mag niet meer vragen dan het financiële nadeel. De rekenvoorbeelden uit de AFM-toelichting komen exact uit: annuïtair € 28.476, lineair € 14.171.
8. Kredieten
Hoe: een krediet weegt in de hypotheektoets als 2% van de limiet of het kredietbedrag per maand, en die last gaat zonder omrekening (brutering) van de toegestane maandlast af. Extra hypotheekruimte na aflossen = vrijgekomen toetslast × annuïteitsfactor. Waarom: zo schrijft de Trhk het voor; een eerdere versie rekende met een belastingfactor en kwam tot ca. 23% te ruim uit. Ook de extra hypotheekruimte na aflossen van een krediet wordt over 30 jaar getoetst, niet over de looptijd die je invult. Voor consumptief krediet gebruiken we annuïteitsformules en de effectieve jaarrente; voor Caribisch Nederland het AFM-rekenmodel (per 1-4-2026).
Leennormen consumptief krediet: de VFN-leennormenmethodiek (normbedragen 2025, v1.7 van 17-11-2025; bedragen 2026 nog niet gepubliceerd). Het netto inkomen rekenen we met box 1 en alle heffingskortingen, ook de arbeidskorting voor wie AOW heeft en werkt en de alleenstaande ouderenkorting. Maximale kredietvergoeding: wettelijke rente (4%) + 8 procentpunt = 12% per 1-1-2026; tools waarschuwen bij een hogere rente.
9. Duurzaamheidsprofiel en funderingscijfer
Duurzaamheidsprofiel. Op postcode en huisnummer halen we bouwjaar, oppervlakte en woningtype uit de BAG (PDOK); het woningtype leiden we af uit de aangrenzende panden. De huidige situatie wordt voorgevuld op bouwperiode, die de wijzigingen in de bouwregels volgt: t/m 1930 (Woningwet 1901, meestal geen spouwmuur), 1931–1970 (spouw gangbaar, geen isolatie-eisen), 1971–1990 (isolatie-eisen dak en gevel), vanaf 1991 (Bouwbesluit 1992). Per maatregel rekenen we kosten, besparing, rendement en terugverdientijd met gemiddelde kentallen; het label na verduurzaming is een schatting. Waarom: zo krijgt een klant met alleen een adres direct een bruikbare indicatie, die de adviseur daarna verfijnt.
Funderingscijfer. Een indicatief cijfer (1–10) uit bouwjaar, bodemtype (BRO), maaiveldhoogte (AHN), de RVO-aandachtsgebiedenkaart en grondwaterstand. Bij een laag cijfer adviseert de tool een funderingsonderzoek.
10. Controle en kwaliteit
- Onafhankelijk nagerekend: alle rekentools zijn doorgerekend met vaste testgevallen en vergeleken met een eigen, onafhankelijke berekening; gevonden rekenfouten zijn hersteld.
- Onderling consistent: voor dezelfde invoer geven alle leennormtools dezelfde woonquote, verplichtingen, alleenstaandenbedrag, pensioentoets en box 3-brutering, in 2026 en 2027.
- Referentiecasussen (o.a. het voorbeeld hierboven, de AFM-boetevoorbeelden en het AFM-rekenmodel Caribisch Nederland) worden na elke wijziging opnieuw gecontroleerd.
- Uitgebreide testmatrix: 84 randgevallen (grenswaarden van rentekolommen, tabelrijen en het alleenstaandenbedrag; rentevast 9/10 jaar en afgelost binnen de rentevaste periode; meerdere leningdelen; gemengd box 1/box 3; alimentatie en erfpacht; alle labels, verduurzaming en LTV 100/106%; AOW bij aanvang en Trhk art. 3 lid 7) tegen een tweede, onafhankelijk geschreven referentie, in 18 tools. Na herstel: 1.158 uitkomsten goed, 0 afwijkingen, 2 afrondingsverschillen van € 10 in de rentemix-optimizer (verdeling op hele euro’s).
- Consistentietest maximum ↔ toetsoordeel: per randgeval de hoofdsom precies op het getoonde maximum (oordeel moet positief zijn) en € 300 erboven (moet negatief zijn), in alle tools die een oordeel over een ingevoerde hoofdsom geven. Na herstel: geen inconsistenties.
- Fiscale tools: alle fiscale waarden vergeleken met Belastingdienst, UWV en Staatscourant, en 157 testgevallen (met grenzen) doorgerekend in 12 fiscale tools: vóór herstel 17 afwijkingen, na herstel 156 goed en 0 afwijkingen (1 n.v.t.: schenking precies op de 40e verjaardag, die de tool in hele jaren telt).
- Testmatrix maximale hypotheek: 32 casussen (16 per normjaar) plus 5 pensioen- en beheercasussen, over alle tools die een maximale hypotheek berekenen. Gevarieerd: inkomen onder, binnen en boven de tabel; vier rentekolommen, waaronder rentevast korter dan 10 jaar; alleenstaand en met partner; box 3; studieschuld; krediet; energielabels (ook "geen geldig label"); looptijd 20 tegenover 30 jaar. De verwachte uitkomst komt uit de centrale rekenfunctie op de gecontroleerde tabellen. Elke afwijking is uitgezocht en hersteld; casussen die een tool niet kan rekenen (bijv. geen partnerveld) zijn als niet van toepassing gemarkeerd.
- Officiële Excels: de rekenhulp in de Bijlage financieringslastnormen 2026 geeft in 126 van 128 herrekende gevallen hetzelfde maximum als de tools (de 2 overige geven in de Excel #N/A); de rekenhulp in de Bijlage financieringslastnormen 2027 in 110 van 128 (16 verschillen alleen bij een alleenstaande met precies € 31.000, 2 keer #N/A); het AFM-rekenmodel maximaal krediet Caribisch Nederland in 42 van 42. Alle tabellen in beide Excels zijn cel voor cel gelijk aan de centrale normen. Bewuste verschillen: de rekenhulp telt bij aankoop zonder geldig label € 10.000 en hanteert voor het alleenstaandenbedrag nog de grens van € 28.000 (2025); de rekenhulp 2027 gebruikt de grens € 30.000 in plaats van "hoger dan € 31.000". De tools volgen de regeling (€ 0; € 30.000 / € 29.000 in 2026; € 31.000 in 2027). Daarnaast zijn alle 17 leennormtools rechtstreeks (in de browser) getest met de 256 Excel-gevallen (128 per normjaar): 0 afwijkingen; 2.268 uitkomsten gelijk (± € 2), 206 bekend (Excel #N/A of de alleenstaande met precies € 31.000 in 2027) en 1.878 niet van toepassing omdat de tool die invoer niet kent (bijv. geen box 3, energielabel, verduurzaming of tweede aanvrager). In de pensioenklif is ook de tabel "max box 1-hypotheek per leeftijd" (rij nu, box 1 en box 3) vergeleken: 0 afwijkingen.
- Rapport: de volledige uitkomsten per tool en per casus staan in het overzichtsrapport van de testmatrix (stand 11 november 2026).
- Centraal-test: per tool is aangetoond dat een gewijzigde waarde in de centrale normen de uitkomst verandert — de tools rekenen dus echt met de centrale normen en niet met een eigen kopie.
- Privacy: alles rekent in de browser; er wordt niets opgeslagen. Alleen tools met een adresopzoeking vragen postcode en huisnummer op bij openbare overheidsdiensten.
11. Beperkingen en open punten
- De NHG-seniorenregeling (V&N C.8: werkelijke lasten na de AOW-datum, onder voorwaarden) en een ruimer eigen acceptatiebeleid van geldverstrekkers rekenen de tools niet uit (zie § 3).
- Bij de NHG-beheercriteria rekenen de tools de vermogenscorrectie (D.6.5) niet uit en gebruiken ze bij een rentevaste periode korter dan 3 jaar de ingevulde rente (met melding).
- De normbedragen voor het toetsinkomen bij kredieten (VFN) zijn van 2025; de bedragen voor 2026 zijn nog niet gepubliceerd.
- De drempels voor een kwetsbaar huishouden (€ 25.000 bij 2 kinderen, € 30.000 bij 3 of meer) in de werkelijke-lasttoets zijn indicatief, afgeleid van de Nibud-basisbedragen; het is een signalering, geen toetsnorm.
- Tools zonder partnerveld, labelkeuze of box 3-invoer rekenen die onderdelen niet mee; de toelichting in de tool noemt dat.
- Kentallen in het Duurzaamheidsprofiel (kosten, besparing, label na verduurzaming) zijn gemiddelden en niet tegen een officiële bron gelegd; ISDE-subsidie staat standaard op € 0.
- Enkele tools rekenen met vuistregels (bijvoorbeeld levensstandaard en energiekosten) en geven alleen een richting.
12. Wijzigingen november 2026
Gevonden bij het overzetten op de centrale normen en de testmatrix, en hersteld in alle tools:
- Toetslast over 30 jaar — een aantal tools toetste leningdelen korter dan 30 jaar over de werkelijke looptijd (te laag maximum, bijv. € 302.106 in plaats van € 376.829), ook de einde-rentevaste-periodetools en de extra hypotheekruimte in krediettools.
- Geen geldig energielabel bij aankoop — telde als € 10.000 extra; volgens Trhk art. 4 lid 3 is dat € 0 (de € 10.000 hoort bij energiebesparende voorzieningen).
- Box 3 met verplichtingen — bij een lening zonder aftrekbare rente gaan verplichtingen nu in alle tools volledig van de box 3-ruimte af.
- Gewogen toetsrente — de OHA-toets koos per leningdeel een rentekolom; nu één kolom op de gewogen toetsrente. Het adviesplatform gebruikte bij een rentevaste periode korter dan 10 jaar altijd 5%, ook als de rente hoger was.
- Maandtelling tot de AOW-datum — overal het aantal volle (betaalde) maanden; een toetsmoment waarop de lening al is afgelost beperkt het maximum niet meer.
- Alleenstaandenbedrag — ontbrak in de 10-jaar-voor-AOW-planner en het zzp-onderdeel; daar ook box 3 toegevoegd.
- Uitgebreide testmatrix (84 randgevallen) — toetsrente bij rentevast korter dan 10 jaar en rente boven 5% (MAX. HYP. 2027 en de 10-jaar-voor-AOW-planner toetsten tegen 5%, te ruim); geen uitzondering voor een deel dat binnen de rentevaste periode wordt afgelost (9 tools, te streng); gewogen toetsrente in de planner (laagste rente in plaats van gewogen, te ruim); twee aanvragers met gelijk inkomen van wie één met AOW (Project Jeroen nam de AOW-tabel, tot € 134.000 te ruim); 5%-minimum per deel in de werkelijke-lasttoets; LTV-grens bij EBV in de alles-in-één-tool; box 3-begrenzing in het adviesplatform.
- Fiscaal en uitkeringen (tegen officiële bronnen) — tariefsaanpassing hypotheekrenteaftrek in het netto-inkomen (inkomstenbelasting tot € 2.576 te laag); eigenwoningforfait zonder aftrekbare rente; renteaftrek over de schijfgrens; WW- en WGA-duur (halve maand per jaar vanaf 2016); minimumloon per 1-7-2026 en 75% in de eerste twee maanden WGA; maximumdagloon per ingangsdatum; eenmalige schenking op de 40e verjaardag.
- Maximum en maandlasttoets gelijkgetrokken (MAX. HYP. 2027, Max. hyp. box 1 & 3) — bij een gemengde lening verdeelde de maandlasttoets het bedrag buiten de toetsing naar rato over box 1 én box 3, terwijl het maximum het volledig in box 1 rekent. Een hoofdsom tot ca. € 2.500 boven het maximum kon daardoor AKKOORD krijgen. Nu rekenen beide met de box 1-lezing; per randgeval is getest dat de hoofdsom precies op het maximum AKKOORD is en € 300 erboven NIET AKKOORD (80 van 80 in beide tools).
- Consistentietest — Project Jeroen en het HDN-adviesplatform toetsten het bedrag uit het tabblad Woning in plaats van de som van de leningdelen (in het adviesplatform gaf € 900.000 aan leningdelen "Past" bij een maximum van € 539.974) en vergeleken met het onafgeronde maximum; pensioenklif keurde tot 0,1% boven de toegestane maandlast goed (ruim € 300 hoofdsom), koos de rentekolom per deel en verdeelde het vrijgestelde bedrag naar rato over box 3; de maandreeks van de 10-jaar-voor-AOW-planner rekende met de gewogen toetsrente op de hele schuld. Alle hersteld.
- Consistentietest beheer en Trhk-pensioentoets (56 extra randgevallen met AOW binnen 10 jaar) — werkelijke-lasttoets: beheerstatus toetste op de minimale last in plaats van de werkelijke lasten; werkelijke-lasttoets, OHA-toets, Project Jeroen en adviesplatform: box 3 als vast bedrag in beheer en op het AOW-moment, en de restschuld per leningdeel tegen de eigen toetsrente (Project Jeroen was tot ca. € 1.300 te ruim); alles-in-één-tool: de melding in beheer vergeleek met het Trhk-maximum; pensioenklif: de toetsbalken negeerden de beheermodus; MAX. HYP. 2027: vrijgesteld bedrag op een later moment op de hoofdsom (zoals het maximum) en "Route naar akkoord" met de Trhk-methode. Alle hersteld.
- Vier keuzes pensioentoets en beheer (§ 3 en § 5b) — (1) pensioenklif: de toetsbalk "Pensioen" volgt de rekenmethode (restschuld per leningdeel, Trhk/NHG het hele bedrag) en de AOW-kaart rekent per deel; eerder gaf de balk bij de restschuldmethode "overschrijdt norm" op het maximum van de kaart. (2) 10-jaar-voor-AOW-planner: de marge vergelijkt met het maximum over 30 jaar (zoals de KPI), niet met "Max hyp. (rest. looptijd)"; eerder stond er een ▼ in de AOW-maand terwijl de KPI klopte. (3) Trhk/NHG-methode: een leningdeel dat vóór of op de AOW-datum is afgelost telt niet mee (MAX. HYP. 2027 en pensioenklif € 128.848 → € 173.587 in het voorbeeld; ook in de planner, werkelijke-lasttoets, OHA-toets, Project Jeroen, alles-in-één-tool, Hypotheek betaalbaar met pensioen, maximale-hypotheekcalculator 2026, maximale-hypotheekberekening, max-mortgages en Hypotheek na scheiding; in die laatste drie en in de planner gaf ook de restschuldmethode bij een lening die vóór de AOW-datum is afgelost een toets op de volle lening of een maximum van € 0). (4) NHG-beheer met AOW binnen 36 maanden: MAX. HYP. 2027 rekent op het AOW-moment met de werkelijke last bij aanvang (€ 113.790 → € 108.615; € 65.095 → € 60.503).
- Afgelost leningdeel bij NHG-beheer met AOW binnen 36 maanden (§ 5b) — een deel dat vóór of op de AOW-datum is afgelost telde op het AOW-moment nog mee met zijn last bij aanvang. Nu niet meer, gelijk aan MAX. HYP. 2027 en Max. hyp. box 1 & 3: pensioenklif, 10-jaar-voor-AOW-planner, werkelijke-lasttoets, OHA-toets en Project Jeroen (64 jaar, deel 2 jaar + deel 30 jaar: € 58.685 → € 126.207; aflossingsvrij 2 jaar + annuïtair 30 jaar: € 210.806 → € 311.031; één lening van 2 jaar: € 15.341 → € 41.034, ook in Hypotheek na scheiding). Een hoofdsom gelijk aan het maximum geeft AKKOORD, € 300 erboven niet; in de werkelijke-lasttoets en de OHA-toets geldt daarvoor nu ook de hoofdsom tegen het afgeronde maximum (bij een korte looptijd is een halve euro hoofdsom meer dan een halve cent last). Niet van toepassing in het adviesplatform (looptijd per deel vast 30 jaar) en in tools zonder looptijd in de maximumberekening of met een looptijd van minimaal 5 jaar.
- Vier herstelpunten na de beheertest — (1) pensioenklif, tabel "max box 1-hypotheek per leeftijd": de kolom "Max box 3" rekende alleen financieringslast × inkomen + labelbedrag, zonder alleenstaandenbedrag, verplichtingen en restschuld op het AOW-moment; nu per toetsmoment gelijk aan de scenariokaart, laagste uitkomst (Excel-geval 2026 R5: € 126.185 → € 143.185; R7: € 127.192 → € 144.192; 63 jaar, volledig box 3, studieschuld: € 81.703 → € 69.344). (2) MAX. HYP. 2027, "Route naar akkoord": het voorstel kon boven het getoonde maximum uitkomen (aflossingsvrij 2 jaar + annuïtair 30 jaar, beheer: € 311.200 bij een maximum van € 311.031) en "Pas verlaging toe" rondde per deel af naar een ander bedrag; nu nooit boven het maximum, box 3 als vast bedrag zoals het maximum, en AKKOORD met precies dat bedrag. (3) NHG-beheer, gemengde box 1/box 3-lening (8 tools met dezelfde rekenkern en de maandreeks van de 10-jaar-voor-AOW-planner): box 3 als vast bedrag in plaats van naar rato, zoals MAX. HYP. 2027 (box 3-deel aflossingsvrij 2 jaar + box 1 annuïtair 30 jaar: € 245.551 → € 246.619); zonder gemengde lening geen verschil. (4) Trhk- en restschuldmethode: een aflossingsvrij deel waarvan de looptijd vóór of op de AOW-datum eindigt, telde in de OHA-toets, Hypotheek na scheiding en Project Jeroen nog mee; nu valt elk afgelost deel weg, zoals MAX. HYP. 2027 (64 jaar, aflossingsvrij 1 jaar + annuïtair 30 jaar: Trhk € 95.584 → € 149.350, restschuld € 98.664 → € 157.009; één lening aflossingsvrij 2 jaar: € 95.584 → € 267.239). Het HDN-adviesplatform rekent met 30 jaar per deel: niet van toepassing. Per punt een eigen randgeval: op het maximum AKKOORD, € 300 erboven NIET AKKOORD.
- Box 3 vast in de pensioenklif-beheertoets en toetsmoment met alleen box 3 (§ 5b) — (1) pensioenklif, NHG-beheer: scenariokaarten en tabel rekenden een gemengde box 1/box 3-lening nog naar rato (box 3-deel gebruteerd); nu is het box 3-deel een vast bedrag, gelijk aan het beheerblok en de toetsbalk (64 jaar, box 1 annuïtair + box 3 aflossingsvrij: € 203.946 → € 210.966; paar 64/61 jaar: € 152.143 → € 164.799). (2) Loopt op de AOW-datum alleen het box 3-deel nog (box 1-delen afgelost), dan gold dat moment in de OHA-toets, de werkelijke-lasttoets en Project Jeroen als “niet beperkend” of rekende het met de box 1-tabel. Nu wordt het, zoals in MAX. HYP. 2027, getoetst met de box 3-tabel, zonder brutering, verplichtingen niet gebruteerd, alle delen naar rato; bij rest, Trhk en beheer (61 jaar, box 1 vijf jaar + box 3 aflossingsvrij, restschuldmethode: OHA € 120.639 → € 175.913; 64 jaar, box 1 twee jaar + box 3, beheer: € 91.703 → € 103.165). Hypotheek na scheiding (één leningdeel, alleen box 1), de 10-jaar-voor-AOW-planner (al gelijk) en het HDN-adviesplatform (looptijd 30 jaar per deel) hadden dit gat niet.
- Toetsmoment met alleen het vaste box 3-deel (§ 2) — loopt op een later moment (AOW-datum of einde van een box 1-deel) alleen het box 3-deel nog, dan rekenden MAX. HYP. 2027, Max. hyp. box 1 & 3, pensioenklif (beheer), 10-jaar-voor-AOW-planner, OHA-toets, werkelijke-lasttoets en Project Jeroen daar een maximum "naar rato" (beschikbare ruimte / box 3-last per euro totale hoofdsom). Met het box 3-deel als vast bedrag is dat geen vast punt: op het getoonde maximum gaf de toets NIET AKKOORD (61 jaar, box 1 € 80.000 vijf jaar + box 3 € 150.000, restschuldmethode: € 175.913, NIET AKKOORD). Ook telde het alleenstaandenbedrag op bij dat maximum, terwijl de maandlasttoets het van de box 1-hoofdsom aftrok. Nu: past de vaste box 3-last, dan beperkt dat moment niets (64 jaar, box 1 € 60.000 twee jaar + box 3 € 120.000: € 248.905 → € 273.919, AKKOORD op het maximum, € 300 erboven niet); past hij niet, dan is er geen maximum met dit box 3-deel en geeft de tool het maximale box 3-bedrag dat wel past (in het voorbeeld € 103.639; 64 jaar, box 3 € 120.000, pensioen € 16.000: € 53.358, beheer € 91.702). "Route naar akkoord" in MAX. HYP. 2027 en Max. hyp. box 1 & 3 stelt dan een verlaging van het box 3-deel voor en anders het hoogste bedrag tot het maximum dat AKKOORD geeft (eerst € 53.600 bij een maximum van € 60.029). Het HDN-adviesplatform (looptijd 30 jaar per deel) kent dit moment niet.
- Vrijgesteld bedrag dekt de box 1-hoofdsom (§ 2 en § 4) — dekte het alleenstaanden-, label- of verduurzamingsbedrag bij de ingevoerde hoofdsom het hele box 1-deel, dan rekende MAX. HYP. 2027 het toetsmoment als volledig box 3 (tabel 3/4) en hing het getoonde maximum af van de ingevoerde hoofdsom; bij een hoofdsom op dat maximum is de lening gemengd. Nu bepaalt de lening zelf de tabel (een box 1-deel met aftrekbare rente: tabel 1/2), in de toets, het maximum en "Route naar akkoord" (64 jaar alleenstaand, box 1 € 15.000 + box 3 € 53.358: € 242.064 → € 294.124, gelijk aan de invoer met box 1 € 150.000 en aan Max. hyp. box 1 & 3; 40 jaar alleenstaand, alleen box 1 € 10.000: € 198.625 → € 259.167). Met krediet of erfpacht was de toets daardoor niet monotoon (NIET AKKOORD tussen € 87.487 en € 97.000, AKKOORD tot € 109.771); nu tot het maximum AKKOORD. Max. hyp. box 1 & 3 en de 10-jaar-voor-AOW-planner (en MAX. HYP. 2027 bij een box 1-deel groter dan het vrijgestelde bedrag) gaven bij een gebruteerde box 3-last die niet past box 3 + vrijgesteld bedrag als maximum (op dat bedrag NIET AKKOORD); nu het hoogste bedrag dat past (box 1 € 5.000 + box 3 € 190.000: € 207.000 → € 198.625); de maandreeks van de planner trekt het alleenstaandenbedrag nu ook voor een restant van het box 3-deel af. Randgevallen D1–D5 met elk twee ingevoerde hoofdsommen: hetzelfde maximum, op het maximum AKKOORD, € 300 erboven NIET AKKOORD.
- NHG-beheer: gebruteerde box 3-last past niet (§ 5b) — paste bij een gemengde box 1/box 3-lening de gebruteerde box 3-last op een toetsmoment alleen al niet, dan gaf de beheerformule (beschikbaar − box 3-last × q1/q3, minimaal 0) / last per € box 1 + box 3-bedrag precies het box 3-bedrag als maximum, terwijl de eigen toets op dat bedrag NIET AKKOORD gaf. Nu is het maximum dan naar rato onder het box 3-bedrag: beschikbare maandlast × box 3-bedrag / gebruteerde box 3-last, gelijk aan MAX. HYP. 2027 en Max. hyp. box 1 & 3. Eén regel in de gedeelde beheerkern (pensioenklif, alles-in-één-tool, Hypotheek, Hypotheek 2, rentemix-optimizer, Hypotheek betaalbaar met pensioen, Maximale hypotheek calculator 2026, 10-jaar-voor-AOW-planner), de scenariokaarten van de pensioenklif en de maandreeks van de planner; de OHA-toets, werkelijke-lasttoets, Maximale hypotheek berekening, Max mortgages, Project Jeroen en het HDN-adviesplatform rekenden al zo. Pensioenklif, kaart “Met pensioen” (50 jaar alleenstaand, € 48.000 / € 22.000 vanaf AOW, krediet € 10.000 en erfpacht € 150 per maand, box 3 € 80.000 aflossingsvrij): € 80.000 → € 37.738; 40 jaar, € 60.000 / € 25.000, box 3 € 190.000 aflossingsvrij: € 190.000 → € 160.671, ook in de maandreeks van de planner vanaf de AOW-maand. Met dat bedrag in box 3 (box 1 € 0) AKKOORD, € 300 erboven NIET AKKOORD; de kaart meldt “gebruteerde box 3-last past niet”.
- Maandreeks planner: AOW-moment met alleen box 3 (§ 5b) — liep bij NHG-beheer op de AOW-datum (binnen 36 maanden) alleen het box 3-deel nog, dan rekende de maandreeks van de 10-jaar-voor-AOW-planner in de maanden daarvóór dat moment naar rato over de hele restschuld (box 1 + box 3), waardoor het maandmaximum met de box 1-restschuld meegroeide. Nu dezelfde regel als het beheerblok van de planner en de pensioenklif: box 3 is een vast bedrag; past de box 3-last op het AOW-moment, dan beperkt dat moment niet; past hij niet, dan is de grens het hoogste box 3-bedrag dat past, gelijk aan de melding “verlaag het box 3-deel tot …” (64 jaar, box 1 € 15.000 annuïtair twee jaar + box 3 € 120.000 aflossingsvrij, pensioen € 16.000: maand 0 € 103.165 → € 91.703, maand 12 € 97.553 → € 91.703). Met box 3 op dat bedrag (box 1 ongewijzigd) AKKOORD in die maand, € 300 erboven NIET AKKOORD. Pensioenklif, MAX. HYP. 2027, OHA-toets en werkelijke-lasttoets rekenden al zo.
- Maandreeks planner: gebruteerde box 3-last past niet (§ 2 en § 3) — paste bij een gemengde box 1/box 3-lening de gebruteerde box 3-last in een maand alleen al niet, dan rekende de maandreeks van de 10-jaar-voor-AOW-planner (restschuld- en Trhk-methode) het maandmaximum nog naar rato over de hele restschuld. Dat maximum hing dan af van de box 1-restschuld en week af van het maximum nu en van de andere tools. Nu dezelfde regel als de toetsmomenten en MAX. HYP. 2027: vrijgesteld bedrag + toegestane maandlast × box 3-schuld / gebruteerde box 3-last (40 jaar alleenstaand, box 1 € 40.000 + box 3 € 190.000 aflossingsvrij, Trhk: na 12 maanden € 202.882 → € 198.625, gelijk aan het maximum nu; maand vóór de AOW-datum € 185.929 NIET AKKOORD → € 198.625 AKKOORD; vanaf de AOW-datum € 84.222 → € 83.373).
- Hoofdsom boven het onderpandmaximum (§ 2 en § 4) — MAX. HYP. 2027 begrensde het getoonde maximum wel op de marktwaarde (100%, met EBV tot 106%; Trhk art. 4), maar gaf een hoofdsom daarboven toch AKKOORD zolang de inkomenstoets paste (woning € 300.000, inkomen € 110.000: hoofdsom € 300.300 AKKOORD bij een maximum van € 300.000). Nu NIET AKKOORD met die reden en als route een lagere hoofdsom tot het onderpandmaximum, gelijk aan Max. hyp. box 1 & 3. De alles-in-één-tool meldde elke LTV boven 100% als overschrijding, ook met EBV (gewenst € 318.000 bij € 300.000 + € 20.000 EBV, maximum € 318.000); nu toetst het LTV-signaal tegen het onderpandmaximum zelf en toont het rapport het LTV-maximum inclusief EBV.
- NHG-beheer in de snelle vergelijking (MAX. HYP. 2027, § 5b) — het tabblad "Snelle vergelijking 2026/2027" heeft nu ook de rekenmethode "NHG-beheercriteria (bestaande NHG-lening)", met dezelfde regels als het tabblad "Maximale hypotheek": beheertabellen Bijlage 5 (met of zonder werk; AOW-tabel als iedereen AOW heeft), toetsrente = ingevulde rente zonder 5%-minimum, werkelijke annuïtaire last over de ingevulde looptijd, geen energielabel- of alleenstaandenbedrag, verplichtingen niet gebruteerd en pensioen alleen als de AOW binnen 3 jaar ingaat. 2026 en 2027 geven daar dezelfde uitkomst. Ook hersteld: de verplichtingen in de snelle vergelijking werden niet gebruteerd als het hoofdtabblad op NHG-beheer stond (bijv. studieschuld € 200: € 358.667 in plaats van € 348.798).
- Restschuldmethode verwijderd; standaard Trhk/NHG met drempel 10 jaar vóór AOW (§ 3) — de keuze "Acceptatie – restschuldmethode" is uit alle leennormtools gehaald (ook Project Jeroen, het HDN-adviesplatform en de snelle vergelijking in MAX. HYP. 2027), omdat er geen bron voor is: Trhk art. 3 lid 2 toetst ongeacht de vorm het hele bedrag als 30-jarige annuïteit en NHG C.7.1/C.7.4.2 volgt dat. De standaard is nu Acceptatie – Trhk/NHG (hele bedrag) met de pensioentoets 10 jaar vóór de AOW-datum (was: restschuldmethode vanaf 57 jaar); de andere drempels blijven te kiezen. Een oud dossier met de restschuldmethode opent als Trhk/NHG. Voorbeeld (MAX. HYP. 2027, alleenstaande, € 60.000 werk / € 25.000 vanaf AOW, € 300.000 30 jaar 4,17%, 2026): 57 jaar (geboren mei 1969, AOW na 9 jaar en 8 maanden) annuïtair € 110.527 → € 88.504, lineair € 130.579 → € 88.504, aflossingsvrij ongewijzigd € 88.504; 64 jaar annuïtair € 92.890 → € 88.504. Omgekeerd valt een 57-jarige met de AOW-datum ruim 10 jaar later (geboren november 1969) nu buiten de standaardtoets: € 112.606 → € 259.167. Onder de 52 jaar verandert niets. De grafiek in MAX. HYP. 2027 laat nu de werkelijke restschuld naast het bedrag zien waarmee Trhk/NHG toetst, zonder alternatief maximum.
- Trhk/NHG op elk toetsmoment, ook prepensioen en einde renteaftrek (§ 2 en § 3) — MAX. HYP. 2027 en Max. hyp. box 1 & 3 toetsten alleen op de AOW-datum het hele bedrag; op de andere toetsmomenten binnen de toetshorizon (datum (pre)pensioen vóór AOW, einde renteaftrek, einde van een leningdeel) rekenden ze nog met de restschuld volgens het aflosschema. Nu toetst elk moment het hele bedrag als 30-jarige annuïteit tegen de toetsrente (Trhk art. 3 lid 2 "ongeacht de vorm"); een deel dat vóór het moment volledig is afgelost, telt niet mee; box 3 zoals op het AOW-moment. De uitkomst hangt daardoor niet meer af van de aflosvorm en beide tools geven hetzelfde maximum. Voorbeeld (toetsdatum 10-11-2026, normen 2026, € 250.000 30 jaar 4,17%): alleenstaande van 60 jaar, € 60.000 werk, prepensioen vanaf mei 2029 € 22.000, vanaf AOW € 34.000: annuïtair € 82.132 → € 78.636, lineair € 85.525 → € 78.636 (Max. hyp. box 1 & 3: € 82.398 / € 86.045 → € 78.636); paar 62/58 jaar, prepensioen € 15.000 + partner € 35.000, € 350.000: annuïtair € 209.107 → € 201.806, lineair € 216.220 → € 201.806; 40 jaar, € 60.000, renteaftrek eindigt na 5 jaar: annuïtair € 217.262 → € 198.625, lineair € 234.950 → € 198.625. Dit is een verkrapping. De NHG-beheercriteria zijn niet gewijzigd. De andere tools, Project Jeroen en het adviesplatform toetsen alleen bij aanvang en op de AOW-datum en rekenden al met het hele bedrag.
- NHG-beheer in het adviesplatform: pensioen alleen als de AOW binnen 36 maanden ingaat (§ 5b) — het blok "Beheercriteria — renteherziening" in het HDN-adviesplatform gebruikte de pensioentoetsdrempel van de acceptatie (de standaard "10 jaar vóór AOW" werd benaderd als 57 jaar) en toetste vanaf die leeftijd op het inkomen vanaf AOW met de AOW-tabel, ook bij een paar van wie één aanvrager nog geen AOW had. Nu dezelfde regel als MAX. HYP. 2027 en ATNormen.maxHypotheekBeheer (NHG V&N D.6.3): per aanvrager een geboortedatum, toetsinkomen en inkomen vanaf AOW; een extra toetsmoment alleen op een AOW-datum binnen 36 volle maanden (en vóór het einde van de looptijd), de AOW-beheertabel alleen als alle aanvragers dan AOW hebben; de laagste uitkomst telt. Voorbeeld (peildatum 17-11-2026, schuld € 200.000, 4,17%, 360 maanden): alleenstaande, € 60.000 werk / € 25.000 vanaf AOW, AOW over 37 maanden (of 58 jaar): € 128.266 (tabel 5f) → € 366.328 (5b); AOW over 35 of 36 maanden: € 128.266, ongewijzigd; paar, aanvrager 1 AOW over 35 maanden (€ 55.000 / € 28.000), partner € 35.000 zonder AOW: € 367.406 (5e) → € 255.352 (5a); Gelijk aan ATNormen in 17 gevallen. Ook de uitleg van de beheertoets in de werkelijke-lasttoets noemt nu de 36-maandenregel in plaats van "vanaf de gekozen leeftijd". Een AOW-datum na 36 maanden geeft dus meer ruimte (verruiming), een paar met één AOW-gerechtigde minder (verkrapping).
- Oude dossiers openen op 10 jaar vóór AOW (§ 3) — een dossier dat is opgeslagen vóór de nieuwe standaard Trhk/NHG (zonder markering
drempelVersie) opent nu met de pensioentoets-drempel "10 jaar vóór AOW-datum", ongeacht de opgeslagen drempel (meestal de oude standaard "vanaf 57 jaar"). Dat geldt voor de tools die een dossier bewaren: MAX. HYP. 2027 (beide tabbladen, dossier in de browser), Max. hyp. box 1 & 3 (dossierbestand), Project Jeroen en het HDN-adviesplatform (dossierbestand). Verandert de drempel, dan meldt de tool dat zonder de berekening te blokkeren; sla het dossier opnieuw op om het vast te leggen. Nieuw opgeslagen dossiers krijgendrempelVersie: 2: een bewust gekozen drempel (57, 52, 15 jaar vóór AOW of niet toetsen) blijft dan bij openen staan. Oude dossiers met de vervallen restschuldmethode openen zoals eerder als Trhk/NHG. - 36-maandentelling NHG-beheer gelijkgetrokken (§ 5b) — de tools telden "AOW binnen 36 maanden" niet gelijk: MAX. HYP. 2027 (hoofdscherm en snelle vergelijking), Project Jeroen en het HDN-adviesplatform telden volle maanden, waardoor een AOW-datum tot bijna 37 maanden na de toetsdatum (bijvoorbeeld 36 maanden + 15 dagen) nog meetelde; de tools met de gedeelde beheerkern (o.a. hypotheek, alles-in-één, pensioenklif, planner) vergeleken met toetsdatum + 36 maanden, wat bij een toetsdatum op 29 februari één dag te ruim uitviel. NHG V&N D.6.3.4 zegt "binnen 3 jaar"; nu telt elke tool met dezelfde regel uit de gedeelde rekenkern: kalendermaanden, een begonnen maand telt mee, dus de AOW telt mee tot en met dezelfde dag van de maand 36 maanden later. Voorbeeld (alleenstaande, € 60.000 werk, € 25.000 vanaf AOW, 4,17%, € 300.000 annuïtair 30 jaar, toetsdatum 17-11-2026, AOW 2-12-2029): MAX. HYP. 2027 € 128.266 → € 366.328, gelijk aan Max. hyp. box 1 & 3 en de werkelijke-lasttoets. AOW precies op 17-11-2029 blijft € 128.266.
- AOW-datum binnen de eerste maand is een toetsmoment (§ 3 en § 5b) — lag de AOW-datum ná de toetsdatum maar binnen één maand (bijvoorbeeld toetsdatum 17-11-2026 en AOW 1-12-2026, 2-12-2026 of 16-12-2026), dan viel het AOW-moment weg in MAX. HYP. 2027 (hoofdscherm en snelle vergelijking), Project Jeroen en het HDN-adviesplatform, omdat het toetsmoment in volle maanden werd geteld (0) en groter dan 0 moest zijn; in de pensioenklif-tool werd een AOW-moment binnen een halve maand samengevoegd met "nu". Dat gold zowel voor de NHG-beheercriteria als voor de acceptatietoets (Trhk/NHG). Nu telt zo'n AOW-datum als toetsmoment in maand 1, met het inkomen vanaf AOW en het hele bedrag (acceptatie) of de lening bij aanvang (beheer); in MAX. HYP. 2027 geldt hetzelfde voor een prepensioendatum binnen de eerste maand. Voorbeeld (alleenstaande, € 60.000 werk, € 25.000 vanaf AOW, 4,17%, € 300.000 annuïtair 30 jaar, toetsdatum 17-11-2026, AOW 2-12-2026): NHG-beheer vóór € 366.328, na € 128.266; Trhk/NHG (drempel 57 jaar) in Project Jeroen en het adviesplatform vóór € 259.167, na € 88.504 (gelijk aan een AOW-datum over 2 maanden). Een AOW-datum op de toetsdatum zelf is geen apart moment: dan is de AOW al bereikt en telt het inkomen vanaf AOW direct.
- Overig — AOW-datum voor wie vóór 1957 is geboren (AOW-tabel), eigenwoningforfait bij een WOZ onder € 75.000, heffingskortingen voor AOW-gerechtigden in KredietPro, renteveld bij NHG-beheer zonder leningdelen.
Vragen of een fout gevonden? Mail jeroen@oversteegen.nl.
13. Aansluiting op de AFM-Leidraad Hypotheekadvisering (2026)
De AFM beschrijft in de Leidraad Hypotheekadvisering (april 2026) wat zij verwacht van een goede adviespraktijk. De leidraad is geen wet- of regelgeving en verandert de leennormen niet; de tools rekenen dus nog steeds volgens de Trhk. Wel helpen de tools de adviseur bij de analyses die de leidraad noemt. Zo sluiten ze aan:
| Leidraad | Wat de AFM verwacht | In de tools |
|---|---|---|
| § 3 Kennismaking (voorbeeld 1) | De klant weet dat het maximale leenbedrag geen garantie is, uitgaat van standaardnormen zonder kinderen en niet gelijkstaat aan een betaalbare hypotheek. | Elke tool met een maximale hypotheek toont de melding Maximaal lenen is niet hetzelfde als verantwoord lenen. |
| § 3 Analyse, § 4 Verantwoorde woonlasten (voorbeeld 3) | Ook als de AOW-datum meer dan tien jaar weg is: nagaan of de woonlasten betaalbaar blijven als de hypotheek doorloopt na pensionering. | Loopt de lening door na de AOW-datum, dan noemt de tool hoe lang en verwijst naar Pensioenklif; valt het AOW-moment binnen de pensioentoets, dan rekent de tool het al mee (§ 3 van deze pagina). |
| § 4 Verantwoorde woonlasten | Niet alleen rente en aflossing, ook energie, belastingen, onderhoud, opstalverzekering en erfpacht. | Besteedbaar inkomen (AFM) en een blok Totale woonlasten in Netto maandlasten (voorinvulling Nibud 2026, aanpasbaar). |
| § 5 Rentevastperiode (voorbeeld 7) | Bij een korte rentevaste periode laten zien wat een rentestijging van 2 en 3 procentpunt betekent voor de maandlast. | Leennormtools met leningdelen tonen Wat als de rente stijgt? zodra een deel korter dan 10 jaar rentevast staat, met de vergelijking met de toegestane maandlast. |
| § 6 Verduurzaming en fundering | Energielabel en leenruimte bespreken; wijzen op funderingsrisico. | Labelbedragen in alle leennormtools; Duurzaamheidsprofiel, Funderingscijfer, Woningcijfer en Klimaatcijfer. |
| § 7 Fiscaliteit | Fiscaal verleden, eigenwoningschuld en -reserve, box 1/box 3, bruto/netto-overzicht. | Eigenwoningregeling, Fiscale splitsing box 1/3, Draagplichtassistent, Box 3-calculator, bruto/netto in de maandlastentools. |
| § 8 Het hypotheekproduct | Voorwaarden als boetevrij aflossen, rentemiddeling en verhuisregeling meewegen. | Boeterente berekenen (AFM-methode, rentemiddeling, brief aan de bank). |
| § 9 Life events en relatiebeëindiging | Inkomen bij overlijden, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid doorrekenen met bestaande voorzieningen; risico's van een relatiebreuk bespreken. | Risicoscan life events, AOV-calculator, WW-tool, Polischeck; Hypotheek na scheiding, OHA-toets, echtscheidingstools. |
| § 10 Oversluiten | Kosten (boete, notaris, taxatie) tegen het voordeel afzetten met een terugverdientijd; fiscale gevolgen noemen. | Beide Hypotheekoversluit-calculators tonen de terugverdientijd en een fiscale kanttekening. |